واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
381
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
ترجمه فارسى ياد شدهء استخرى : وينگرد آمده ] . از سخنان استخرى « 1 » ، كه مىگويد جينانكث بر سر راه وينكرد به بنكث قرار داشته ، چنين برمىآيد كه وينكرد نيز در كرانهء چپ چرچيك يا در نقطهاى جنوبىتر ، و قبل از گذرگاه سيردريا ، واقع بوده . سخنان زير را از يك نامهء خصوصى كه ن . س . ليكوشين در اين باره به من نوشته نقل مىكنم ( نامهء مورخ 14 - 13 آوريل 1896 ) : « دربارهء قريهء قديمى مسيحىنشين كرانهء چپ رود چرچيك ، نزديك مصب آن رود ، از بوميان خودمان كه ويرانهء آن قريه را الجا كند مىنامند مطالبى شنيدم . ايشان به گواهى ترسايانى كه زمانى در آنجا مىزيستند و موضوع را در كتاب آوردهاند اشاره مىكنند » . ولى وياتكين پس از آن تاريخ ثابت كرده كه الجاكنت يا انجاكث همان نجاكث است « 2 » . به ظن قوى وينكرد - ى كه ابن حوقل موضع آن را دور از رود شاش ذكر مىكند ( يعنى دور از سيردريا كه به قول او يكى از مرزهاى بخش مزروع شاش شمرده مىشده ) « 3 » و همچون منزلگاه مسافرانى كه از صحرا عبور مىكنند از آن ياد مىنمايد ( بدون آنكه سخنى دربارهء عبور از رود گويد ) . . . دينكردى بوده كه در جنوب سيردريا قرار داشته - يعنى در همان محلى كه بقاياى نهر - هاى آبيارى كشف شده است . به احتمالى اراضى مزروع حاشيه مانندى كه در جنوب سيردريا و شمال صحرا وجود داشته جزو شاش بوده است « 4 » .
--> ( 1 ) - استخرى ، 345 . ( 2 ) - وياتكين ، « در جغرافياى تاريخى » ، 156 و بعد . ( 3 ) - ابن حوقل ، 399 . ( 4 ) - ظاهرا شادروان كاراوايف كه وينكرد و اورومباى - ميرزا را يكى دانسته بوده حق داشته است . ( رجوع شود به كتاب او تحت عنوان « دشت گرسنه » و تقريظ من به آن كتاب در ZVORAO ، مجلد XX I I I ، ص 414 . )